Lurraren, landareen eta naturaren zaintza eta ezagutza
!zaindu_natura
help-circle
rss
Intsusa landare oso erabilia da sendabelar gisa, izan ukendu edo infusio moduan. Aspirina medikamentu industriala izatez intsusatik ateratzen da ere. Gurean tradizionalki honakoak tratazeko erabili izan da: + Arnas-arazoak + Zauriak, erredurak, kolpeak, herpesak eta bestelako azal-arazoak + Sukarra txikitzeko, izerditzeko eta mukiak botatzeko + Begiak garbitzeko, adibidez konjuntibitis kasuetan + Aurpegiko azala leuntzeko Halare, kontuz ibili behar da intsusa kontsumitzerakoan ez baitago espezie bakarra gure artean eta batzuk **pozointsuak** izan daitezkelako! Beraz segidan azalduko det nola ezberdindu gurean euki ohi ditugun espezie ezberdinak: ## Intsusa beltza (_Sambucus nigra_) ![Sambucus nigra](https://external-content.duckduckgo.com/iu/?u=https%3A%2F%2Fwww.botanicaplantnursery.co.uk%2Fuser%2Fproducts%2Flarge%2FSambucus%2520nigra%25202.jpg&f=1&nofb=1) Hau da euskal herritar medikuntzan erabiltzen dan espeziea. **Zuhaixka** itxura hartzen du, **egur biguin**ezko enborrak sortuz, eta 4-6 metroko altuera hartu ohi du. **Udaberri bukaera** aldean **loratzen** da eta **fruitu more-ilun** edo **beltzak** ditu, **lurrera begira** geratzen direnak. Lore sorta bakoitzeko **loretxo guztiak maila berberan** hazten dira [ikusi goiko argazkia]. Loreak **txuri** eta **horixkak** dira. Espezie honen **loreak, fruituak, hostoak** eta **egurra** erabili daitezke. **Fruituak jangarriak** badira ere, **ilun-ilun daudenean bakarrik** jatea gordinik gomendatzen da. Sukaldatuta ez dago inolako arrixkurik. ## Andura (_Sambucus ebulus_) > _akamailu, mausa eta zihaurri bezela ere ezagutzen da._ ![Sambucus ebulus](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Sambucus_ebulus_20080607_162944_Bizkaia_43p3541N_2p9984W.jpg/1280px-Sambucus_ebulus_20080607_162944_Bizkaia_43p3541N_2p9984W.jpg) Landare hau oso **ohikoa** da euskal lurraldeetan baina ez degu intsusa beltzarekin nahastu behar, **andura pozointsua** delako. **Enbor gabe**ko landarea da, gehienez 2 metroko altuera ingurura iritsi daitekena. **Udaran loratzen** da, intsusa beltza baino beranduago, eta **fruitu more-ilun** edo **beltzak** ditu ere, baina hauek **zerura begira** egoten dira. Anduraren lore sorta bakoitzean **lauzpabost sorta txikiago** egon ohi dira, bakoitzak forma borobildua duelarik. Eta garrantzitsuena: **lore**ak txuri-**arroxkak** izaten dira. ![Sambulus ebulus espezia loratan](https://external-content.duckduckgo.com/iu/?u=https%3A%2F%2Fupload.wikimedia.org%2Fwikipedia%2Fcommons%2Fthumb%2F5%2F51%2FSambucus_ebulus_bgiu.jpg%2F1200px-Sambucus_ebulus_bgiu.jpg&f=1&nofb=1) Espezie honen sustraiak erabiltzen direla irakurri izan det, baina **EZ** da gomendatzen ezagutzarik gabe **erabil**tzea **POZOINTSUAK** direlako hostoak eta fruituak. **Hostoak** txikituta **usain desatsegina** botatzen dute. Landarea identifikatzeko erabili daiteke metodo hau. ## Intsusa gorria (_Sambucus racemosa_) ![Sambucus racemosa](https://external-content.duckduckgo.com/iu/?u=https%3A%2F%2Ftse1.mm.bing.net%2Fth%3Fid%3DOIP.nUkA0InnFruzssD3w0EnOQHaFk%26pid%3DApi&f=1) **Nik** espezie hau ez det ikusi inguruan (Buruntzaldea eta Goierri, Gipuzkoan), dirudienez 1000 metrotatik gorako altueran agertzen delako. Ipar Amerikako herriek erabili izan dute tradizionalki. **Zuhaixka** itxura hartzen du, **egur biguin**ezko enborrak sortuz, eta 4-6 metroko altuera hartu ohi du. **Fruitu gorri-gorriak** ditu, **lurrerantz** eroriak aurkitzen direnak. **Loreak gezi forman** hazten dira, adar bukaerara iritxi ahala lore gutxiago dituelarik. Loreak **horixkak** dira. ![Sambucus racemosa loratan](https://external-content.duckduckgo.com/iu/?u=https%3A%2F%2Fpflanzenkatalog.ley-baumschule.de%2FContent%2Ffiles%2F28388%2FSambucus-racemosa-1200x630-proportionalsmallest.jpg&f=1&nofb=1) **Fruituak sukaldatuta soilik** jan behar dia, bestela pozointsuak dialako.
3

Lurraren, landareen eta naturaren zaintza eta ezagutza
!zaindu_natura

    Lurraren, landareen eta naturaren zaintzaz eta ezagutzaz idazteko txokoa.

    • Nola zaindu?
    • Nola erabili sendabelarrak eta beste landareak gure bizitzetan?
    • Nola ezberdindu espezieak?

    Beste izakiekiko errespetuz jokatu.

    • 0 users online
    • 1 user / day
    • 1 user / week
    • 1 user / month
    • 1 user / 6 months
    • 6 subscribers
    • 1 Post
    • 0 Comments
    • Modlog