Etimologien komunitatea
!etimologiak
help-circle
rss
Etimologiak ikertzeko dokumentu ederra! [Hemen](https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_argitalpenak&Itemid=1217&view=katalogoa&lang=es&edukia=fitxa&argitalpena_id=1) eskaintzen dute PDFa deskargatzeko aukera.
2

**Hotsetik hitzera** izeneko liburua oparitu dit munduko pertsona marabillosoenak 😘😄 Bikaina iruditzen ari zait. Hizkuntzalariek prestatua, hizkuntzari buruz (eta bereziki euskaren jabekuntzari buruz, 0-12 urte tarteaz uste dut) pila bat azaltzen du eta oso modu dibulgatiboan. Gomendatzen dizuet!! 82. orrian _aspertu_ hitzak garai batean _mendekatu_ esan nahi zuela ikasi dut!
4
Hotsetik hitzera (82. orria)


Aurreko batean [Zumalakarregi](https://lemmy.eus/post/53824) abizena eta -egi atzizkiari buruz ikasi nuen. Bolbora egiteko ona den landareaz gain, gaztelaniara "Loma" gisa zegoen itzulita bigarren zatia. Elhuyar [hiztegian](https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu_es/hegi) agertzen denez, gailur edo malda izan daiteke hegia. Edo ibai ertza. "Bakoitzak bere hegia" ikusi izan dut, "h" eta guzti idatzita. Bakoitzak bere ikuspegia duela izango da, ezta? Hara, hortxe atzizkia berriro: ikus+hegia Gaztelaniaz ere, [rival](http://etimologias.dechile.net/?rival) hitzak jatorri antzekoa du, ikuspegia baino, norgehiagoka jarrera nabarmenduz. Rivalidad, uraren gaineko eskubidea nork duen norgehiagoka. Azken paragraforik ez, euskal gazteen arteko zatiketei buruz. Nor naiz ni, jendeari esateko nola jokatu. Bakoitzak bere hegitik, guztion alde aurrera!
2
Bakoitzak bere hegia

Mastodon bidez zumalakarra izena duen landareari buruzko [mezu bat](https://mastodon.eus/@mikelgs/108424787829856077) bidali nuen, eta oso interesgarria izan zen atera zen elkarrizketa. Dagoeneko gozatua hartua nuen Argia aldizkariaren artikulu [honekin](https://www.argia.eus/albistea/kalitatezko-bolbora-egiteko-zumalakarra-erabiltzen-zen/inprimatu), eta Gontxa Torrek bidalitako irudian esaldi bakoitza opari bat izan zen: ![](https://lemmy.eus/pictrs/image/b3c34554-d73c-4852-bbc7-23e0ba152b47.png) [Hiztegia](https://mark.nl.tab.digital/s/WgaXnQGrTizGkSP) deskargatzeko aukera aipatu du Gontxak. Etorkizunean hau irakurri eta esteka ez badabil, egin iruzkin bat honen azpian eta saiatuko gara partekatzen.
2

Bejondeizula, bejondeizuela, bejondeiela... eta abarretako bejon-en jatorria
Bejondeizula, bejondeizuela, bejondeiela... eta abarretako bejon 'biaje + on'-etik omen dator. Orotariko Euskal Hiztegian hala jartzen du behintzat: https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_oehberria&task=bilaketa&Itemid=413&lang=eu-ES&query=bejondeizula​

Atzo gauean UEUren Bekaduna web telesailaren hirugarren atala ikusi nuen: https://www.unibertsitatea.net/blogak/ueu-mintegia/2022/06/01/bekaduna-3-atala-zuzendaria/ Bertan Ximonek izenburuan jarri dudan galdera egiten du: zein da eskerrik askoren -rik horren jatorria? Mastodon.eus-en Protoeuskalduni galdetu nion eta hona hemen bere erantzuna, interesgarria irudituko zaizuelakoan: Erantzun laburra: Garai batean asko-k partitiboa (-rik) eskatzen zuen: - Gomizek asko lagunik (Arrasateko erreketa) - Berak-ere erraiten drauku ezen hura dela ogi bizia [...], eta berze hunelakorik asko. (Leizarraga) - Eozen begi ederrik asko aren aldean jarririk. (Lazarraga) Partitiboaren jatorrizko balioa ablatiboa da (= 'nondik'), eta alderatu daiteke pluraleko forma berriagoen erabilera honekin: "haietarik~haietatik bat/asko...". Erantzun luzea: https://sci-hub.se/https://doi.org/10.1515/9783110346060.323​

  • @Porru
  • 2 hilabete
Maiseatu. Nun demontretik?
Katalanezko "malparlar" hitza euskeraz esateko bilatzen, "maiseatu" edo "maiseoan ibili" euskal hitzetara iritxi naiz. Tradizionalki "maixiatu" esan izan da. Nundik etorri daiteke hau? Ideiarik?

  • @Porru
  • edit-2
    3 hilabete
Pixalia
Buruntzaldeko hizkeran "pixagurea"ri "pixale" esate zaio ta, sakon pentsatuta ere, eztet lortzen nundik etorri daiteken asmatzea. Berez gure hizkerako "pixagale" hitzan laburdura da, baño hoi ere ez dakit nundik letorken. Inork ideiarik?
5
Pixalia
  • @Porru
  • edit-2
    3 hilabete

nire izeba ala zurea?
Gurasoaren arreba edo ahizpari "matanta" erraten zaio Lapurdiko kostaldean, beste tokietan izeba, izeko edo ttantta erraten den gisan (ikus [hemen](https://www.euskaltzaindia.eus/dok/iker_jagon_tegiak/ehha/irudiak/2501.jpg)). Eboluzio interesgarria du hitzak, izan ere matanta frantsesezko "ma tante" (nire izeba) formatik dator, euskarak posesibo hori hitzaren parte egin du ("zure matanta" erran baitaiteke). Aldiz, frantsesezko "tante" horrek ere antzeko eboluzioa izan duela dirudi, jatorriz "ante" baitzen. Eta posesiboaren gehiketak ("ta ante", zure izeba) eman du gaurko "tante". Hots, "matanta" erratean, etimologikoki "nire zure izeba" diogu.
6

Egoskor
Hara! Egoskorra ez da erraz egosten dena, kontrakoa baizik! Baina horrek azaltzen du egoskor=temati adiera ![](https://lemmy.eus/pictrs/image/1ab26db1-6d08-4c99-99a6-02a763d3ba0d.png) Baina auskalo, agian egos-gogor => egoskor da bilakaera.
4
Egoskor



  • @Porru
  • 6 hilabete
Oain nien/k
Buruntzaldeko hitanoan "joan" esanahiakin "nien/k" aditza erabiltze da ta ezagutu nunetik harritu in nindun bere jatorriak, ez dalako "joan" aditzan erroa. Norbaitek ba al daki ze aditz dan, jatorriz ze esanahi zekan ta nundik datorren?
3

[PDF liburua] Gipuzkoako herrien izenak. Lekukotasunak eta etimologia
Interesatuko zaizuelakoan.

Orain
Orain hitza nondik zetorren ez nion inoiz galdetu neure buruari, baina euskaraz oso ondo ez dakien lagun batek aurrekoan mezu bat bidali zidan eta "horain" idatzi zuen... Ostras! Gaztelaniazko hora, ahora... hitz horiekin lotuta egotea logikoa litzateke, ezta? Mastodonen galdetu nuen ([hemen](https://mastodon.eus/web/statuses/107453426624060104)) eta erantzun ederra jaso nuen! "EHHEn latinezko "hora" aipatzen dute jatorri probabletzat, erromantzezko aldaera batetik heldua datekeela baztertu gabe." ![](https://lemmy.eus/pictrs/image/6ishN85mhP.png)
4
Orain

Etimologien komunitatea
!etimologiak

    Batez ere euskarazko etimologiekin gozatzeko komunitatea da hau, baina edozein hizkuntzatako hitz, mailegu eta bitxikeriekin ere bai.

    Elkarrizketa serioa eta zientifikoa onartzen eta eskertzen dira, baina serioegi aritzea eta haserretzea ez.

    Bromak eta hitzen jatorriekin pixka bat amestea onartzen da, baina suposizioak egiten ari bazara, “badirudi…” “imaginatzen hau datorrela…” bezalakoak erabili.

    Arau hauek denborarekin aldatu daitezke, baina etimologiekin gozatzeko araua betirako da ;-) Ongi etorri!

    PD: hemengo moderatzailea @mikelgs@lemmy.eus da, zalantzarik izanez gero bidali mezu bat.

    • 0 users online
    • 1 user / day
    • 1 user / week
    • 1 user / month
    • 7 users / 6 months
    • 14 subscribers
    • 16 Posts
    • 31 Comments
    • Modlog